Olijfolie

Olijfolie is een plantaardige olie die door persing uit olijven, de vruchten van de olijfboom, wordt gewonnen. In veel landen rond de Middellandse Zee is olijfolie al millennia van levensbelang vanwege de belangrijke toepassingen ervan. Niet alleen was het een voedingsmiddel, in tijden dat er nog geen elektriciteitscentrales en gasleidingen bestonden, was het onder meer een energiebron voor warmte en licht.

De mensheid is al lang met olijfolie bekend, de oudste gegevens tonen aan dat deze olie al 4000 jaar voor Christus gebruikt werd. Rond 1200 voor Christus brachten de Feniciërs de olijfboom naar Italië.

De olie heeft een groene of gele kleur, in verschillende tinten. Er zijn vele soorten olijfbomen en zij geven ieder hun specifieke olie. Na de oogst worden de olijven zo snel mogelijk gewassen en fijngeperst tot een pasta. Deze pasta wordt vervolgens voorzichtig samengeknepen, waarna de olie er uit loopt. Als de zuurgraad van de olie zich onder de 2% bevindt mag de olie zich "vergine" olijfolie noemen, vaak aangeduid met de eerste koude persing. Indien de zuurgraad onder de 0,7% ligt, mag de olijfolie zich "extra vergine" noemen. Ook deze olie wordt vaak aangeduid met de eerste koude persing. De term "extra vierge" is ook in gebruik; dit is de Franse benaming en deze is afkomstig uit de door het Frans geïnspireerde culinaire wereld. Echter, in Frankrijk wordt amper olijfolie geproduceerd.

Door de extra vergine olijfolie verder te filteren kunnen andere typen olijfoliën verkregen worden. Een laatste categorie is de geraffineerde olie. Indien een olie niet aan de norm van 2% zuurgraad voldoet, dan kan deze geraffineerd worden om de zuurgraad te verlagen. Geraffineerde olie komt men niet vaak meer in de winkel tegen, deze olie wordt nog wel gebruikt voor bijvoorbeeld frituren.

Olijfolie wordt als een bijzonder gezond voedingsbestanddeel beschouwd. Dit heeft twee redenen. Een reden is dat de olie rijk is aan enkelvoudig onverzadigde vetzuren, welke de neiging hebben de kwalijker vetten in het menselijk lichaam te vervangen. De tweede reden is dat zich in olijfolie een aantal zeer gezonde stoffen bevinden, zoals natuurlijke anti-oxidanten welke cellen beschermen tegen veroudering. Om deze redenen kan het, zelfs als u probeert vetarm te eten, nog steeds zinvol zijn om olijfolie te nuttigen.

Alhoewel al duizenden jaren bekend en steeds weer bevestigd is de bijzonder positieve werking van olijfolie op de gezondheid anno 2005 nog steeds niet volledig verklaard. Het is daarom nog steeds een gewild onderwerp van voedselonderzoek. In september 2005 maakte het tijdschrift Nature bekend dat onderzoekers een stof in olijfolie aangetroffen hebben met een werking gelijk aan de pijnstiller en ontstekingsremmer Ibuprofen.

Landen zoals Spanje, Italië, Griekenland en Turkije produceren veel olijfolie, maar ook op heel andere plekken van de wereld wordt dit geproduceerd, zoals Australië en China. Het merendeel van de olijfolie komt echter toch uit de Europese Unie. Zij produceert 80% en verbruikt 70% van alle olijfolie in de wereld.

De olijventeelt is wijdverbreid in het hele Middellandse-Zeegebied en is belangrijk voor de plattelandseconomie, het lokale erfgoed en het milieu. In 2000 besloeg het olijventeeltareaal in de EU ongeveer 5 163 000 ha, wat circa 4% van het totale land- bouwareaal was. Van dat olijventeeltareaal lag 48% in Spanje en 22,5% in Italië. Er zijn in de EU ongeveer 2,5 miljoen olijventelers,dat is circa een derde van alle landbouwers in de EU. Italië telt 1 160 000 olijventelers, Griekenland 840 000, Spanje 380 000 en Portugal 130 000. In veel productiegebieden is de productie van olijfolie de belangrijkste bron van werkgelegenheid en economische bedrijvigheid. Ook het landschap in die gebieden is eeuwenlang door de olijventeelt gevormd.

Toepassingen van olijfolie

brandstof voor verlichting brandstof voor verwarming ingrediënt van dressings voor salades (bijv. vinaigrette) bakolie voor de bereiding van maaltijden medicijn balseming schoonheidsmiddel (o.a. voor huid en haar) onderdeel van religieuze ceremonies