Fytomenadion

Fytomenadion wordt ook wel Vitamine K1 genoemd. Ook fyllochinon is gangbaar en wordt het meest in de Engelse en Duitse taal gebruikt. Het is een gele vloeistof, die slecht in water oplost en goed in vet.

De naam Vitamine K is afkomstig van de coagulatie van bloed (Duits: Koagulationsvitamine), d.w.z. bloedstolling.

Werking

Vitamine K is onmisbaar voor de synthese van trombinogeen en andere bloedstollingscomponenten in de lever, een tekort kan dan ook leiden tot bloedingen.

Vitamine K functioneert als een co-enzym voor een carboxylase, een enzym, dat de carboxylering van het aminozuur glutaminezuur, katalyseert tot gamma-carboxylglutaminezuur. Dit is kritisch voor het vermogen om calcium-ionen te binden.

Deze eigenschap van calciumbinding is belangrijk voor de activering van 7 van vitamine K afhankelijke bloedstollingsfactoren.

Vitamine K is ook in botten gevonden. Het vermoeden is dat het ook een rol speelt bij het onderhoud van de botten, specifieker bij het voorkomen van osteoporose.

Voorkomen

Vitamin K1 bevindt zich in de lamellenmembranen van chloroplasten in groene planten.

De andere vormen van vitamine K kunnen in het menselijk lichaam in de darmen gevormd worden. In het lichaam zit vitamine K in het bloedplasma, in de lever, nieren en milt.

Gevolgen van een tekort

Een tekort aan vitamine K is zeldzaam, omdat het in veel voedingsmiddelen voorkomt. Er wordt ook vermeld dat ongeveer 50 % van de benodigde hoeveelheid in de darmen als vitamine K2 (menaquinon) gemaakt kan worden, maar dat wordt door andere bronnen aangetwijfeld .

Pasgeboren baby's kunnen een tekort hebben aan vitamine K. Deze vitamine kan tijdens de zwangerschap niet via de placenta het ongeboren kind bereiken, waardoor het kind geen voorraad kan opslaan. De baby zelf heeft nog te weinig darmbacteriën om voldoende vitamine K aan te maken. Om bloedingen (met name hersenbloedingen) te voorkomen krijgen alle kinderen vlak na de geboorte extra vitamine K. Waarschijnlijk speelt het ook een rol bij de aanmaak van de botten, en kunnen misvormingen optreden bij een tekort.

Een tekort kan ook ontstaan bij volwassenen die langdurig antibiotica gebruiken of chronische diarree hebben. Antibiotica kunnen darmbacteriën vernietigen, waardoor er onvoldoende vitamine K wordt aangemaakt. Een vertraagde bloedstolling kan het gevolg zijn.

Gevolgen van een overschot

Er zijn geen ongewenste effecten bekend bij personen die langdurig hoge doseringen gebruikten.

Geschiedenis

In 1929 uit luzerne-bladeren geïsoleerd.

In 1943 kregen Henrik Dam, voor de ontdekking, en Edward Adelbert Doisy voor het optekenen van de chemische structuur van vitamine K samen de Nobelprijs voor medicijnen.