Aardgas

Aardgas is één van de fossiele brandstoffen. Het ontstaat bij hetzelfde proces dat tot de vorming van aardolie leidt en vertegenwoordigt de lichtere fractie organische producten van dat proces. Aardgas wordt daarom vaak samen met aardolie gevonden, hoewel soms het gas kans ziet in andere aardlagen door te dringen dan de veel zwaardere olie en er zo een scheiding kan zijn ontstaan.

In Europa wordt aardgas vooral in en rond de Noordzee aangetroffen onder andere onder het noorden van Nederland (zie ook Aardgaswinning). Aardgas uit het Groningse Slochteren bestaat voor 81% uit methaan, voor 3,6% uit hogere gasvormige koolwaterstoffen, voor 0,4% uit H2S (zwavelwaterstof) en voor de rest uit stikstof en kooldioxide. Veel soorten aardgas van andere win plaatsen bevatten minder methaan; sommige ook meer.

In het verleden is aardgas vaak als een afvalproduct beschouwd en eenvoudigweg 'afgefakkeld'. Ook nu gebeurt dit nog wel als het erg ver van de bewoonde wereld aangetroffen wordt en het transport naar de consument te veel hoofdbrekens oplevert. Dit is ecologisch gesproken erg jammer omdat van de fossiele brandstoffen aardgas de schoonste soort is. Methaan levert bij verbranding naar verhouding weinig kooldioxide en veel water op en bij steenkool is dat andersom.

Schoon aardgas (ontdaan van de zwavelwaterstof) is reukloos. Om ervoor te zorgen dat gaslekken snel kunnen worden opgespoord wordt aan aardgas dat aan huishoudens wordt geleverd een zeer sterk en vies ruikende stof toegevoegd. In Nederland wordt hiervoor 18 mg/m3 tetrahydrothiofeen toegepast, dat zorgt voor de in Nederland welbekende gaslucht. In delen van Duitsland, Oostenrijk en het Verenigd Koninkrijk wordt tert.-butylmercaptaan toegepast. Ook dimethylsulfide wordt gebruikt.

Ter beveiliging van gastoevoer wordt wel de gasgebrekbeveiliging toegepast.

Transport en Opslag

Ondergrondse gasleiding met afsluiterGas wordt bij voorkeur in metalen of kunststoffen gasleidingen vervoerd. Daarnaast wordt aardgas ook onder druk als CNG vervoerd, of als vloeistof, LNG. Opslag in gasvorm kan in bolvormige containers, of zelfs in ondergrondse gesteentelagen. Kleine hoeveelheiden worden in tanks, cilinders en gasflessen opgeslagen. LNG wordt in geisoleerde tanks opgeslagen.

Toepassingen

Aardgas wordt als energiebron gebruikt voor koken en verwarming en heeft in Nederland sinds de jaren zestig het stadsgas en het stoken op steenkool geheel verdrongen. Aardgas wordt ook wel gebruikt als brandstof voor auto's en bussen en in grootverbruik voor elektriciteitscentrales en stadsverwarming.

Daarnaast wordt aardgas als grondstof gebruikt in diverse chemische productieprocessen. DSM gebruikt aardgas om ammoniak mee te maken, dat op zijn beurt weer grondstof voor kunstmestfabricage is.

Vanaf zomer 2005 groeit de populariteit van aardgas als huisverwarmingbrandstof. Dat heeft alles te maken met het stijgen van de prijs van de stookolie voor huisverwarming.

Gasverbruik

Een gemiddeld Nederlands huishouden verbruikt circa 1900 m3 gas per jaar. Alhoewel 83% van de huishoudens op gas kookt vraagt koken slechts 3% van het gasverbruik. De warmwatervoorziening neemt 19% van het verbruik voor zijn rekening. Verwarming van het huis vraagt 78% van het gasverbruik. (cijfers 2001)

Kosten (huishoudelijk gebruik)

Eén m3 gas kost gemiddeld 53 eurocent (2005). Dit is exclusief het vastrecht. Vastrecht is het vaste bedrag dat voor de gasaansluiting betaald moet worden. Gemiddeld is het vastrecht ongeveer € 120 per jaar.

Aardgas van anorganische oorsprong?

Een team van de Indiana-universiteit onder leiding van Henry Scott bracht calciet (CaCO3), ijzeroxide (FeO) en water in een labaratorium onder een hoge druk van vijf tot elf miljard pascal. Tegelijkertijd werden deze stoffen verwarmd met behulp van een laser. Op deze wijze werden de omstandigdheden die op tientallen kilometers diepte in de aardkorst moeten heersen nagebootst. Tijdens het experiment werd methaan gevormd. Dit voedde de discussie over een eventuele anorganische oorsprong van aardgas.

Fysische eigenschappen

Gronings aardgas levert bij verbranding gemiddeld 31,7 MJ/m³ aan energie. Dit is gelijk aan 8,8 kWh energie. Aardgas heeft een soortelijk gewicht van ongeveer 0,833 kg/m³.